Huyện A Lưới ngày nay, tiền thân là ba Quận miền núi của tỉnh Thừa Thiên (Quận 1, Quận 3 và một phần của Quận 4), gồm các dân tộc anh em cùng sinh sống đó là dân tộc Pa Cô, Ka Tu, Tà Ôi, Pa Hy và dân tộc Kinh; là địa bàn giàu lòng yêu nước và truyền thống cách mạng. Đồng thời nơi đây là vùng đất "phên dậu", căn cứ địa cách mạng của Khu ủy và Quân khu Trị Thiên trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Người dân A Lưới kiên cường, dũng cảm trong chiến đấu; cần cù, sáng tạo trong lao động, sản xuất. Trong suốt 30 năm chiến tranh giải phóng quê hương, đất nước cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu Đảng bộ, chính quyền, quân và dân huyện A Lưới đã lập được nhiều chiến công xuất sắc, xứng đáng với danh hiệu cao quý mà Đảng, Nhà nước đã trao tặng: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

1. Tự nhiên

A Lưới là huyện miền núi thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế, cách thành phố Huế 70 km về phía Tây, có độ cao 600 mét so với mặt nước biển. Địa bàn của huyện, nhìn tổng quát, như nằm trong một thung lũng theo hình lòng chảo, chiều dài 40 km, chiều rộng trung bình khoảng 5 km và nằm vào khoảng 160,01' đến 160,23' độ vĩ bắc; 1070,05' đến 1070,31' độ kinh đông; phía Bắc giáp huyện ĐaKrông, tỉnh Quảng Trị, phía Nam giáp huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, phía Đông giáp các huyện Phong Điền, Nam Đông, thị xã Hương Trà; phía Tây là đường biên giới giáp nước bạn Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, có chung đường biên giới hữu nghị Việt Nam - Lào 85 km, nơi có hai cửa khẩu A Đớt - Tà Vàng và Hồng Vân - Cô Tai. Tổng diện tích huyện A Lưới là 1.224,6 km2, chiếm 24,17% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh Thừa Thiên - Huế. Là một huyện vùng cao, gồm 21 xã, thị trấn, trong đó có 12 xã biên giới gồm: Hồng Thủy, Hồng Vân, Hồng Trung, Hồng Bắc, Hồng Thái, Hồng Thượng, Hương Nguyên, Đông Sơn, Nhâm, A Đớt, Hương Phong và A Roàng.

 A Lưới có địa hình phức tạp, bị chia cắt bởi nhiều đồi núi và hệ thống sông suối dày đặc. Nơi đây có nhiều ngọn núi cao, hiểm trở tạo thành một hệ thống núi non hùng vĩ. Về phía đông có các dãy núi như A Lau, A Ló, Cô Pung, Ta Lang Ai, cao nhất là núi Đông Nai, nằm về phía đông bắc huyện lỵ 1.773m so với mặt nước biển và còn có đỉnh cao 1.584m. Phía tây được bao bọc bởi dãy núi Trường Sơn tiếp giáp với nước bạn Lào, có các đỉnh núi cao 1.592m, 1.096m, 1.021m. Phía bắc có núi A Nong, Ta Công, A Túc, A Bia, Động So, Đông Phô, có đỉnh Cốc Môn cao 1.251m. Phía nam các có đỉnh cao 1.346m, 1.556m...

Địa hình có nhiều núi cao, là điều kiện để phát triển đa dạng về kinh tế, nhất là kinh tế rừng, trồng các loại cây công nghiệp như cao su, cà phê. Về lâu dài có thể phát triển mạnh du lịch, thương mại quốc tế với các nước Lào và Thái Lan. Rừng núi còn có giá trị về mặt quốc phòng, tạo nên bức tường thành, phên dậu phía tây của khu vực miền trung đất nước, tiện quan sát, chỉ huy trong quá trình tác chiến, dễ xây dựng công sự trận địa và bố trí binh hỏa lực, có nhiều hang động thuận tiện cho việc dấu quân và các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật. Tuy nhiên, do địa hình hiểm trở nên cũng ảnh hưởng lớn đến giao thông, vận tải phát triển kinh tế và việc đi lại của nhân dân. Về quân sự thì khó khăn trong cơ động lực lượng, giao thông liên lạc, nhất là về mùa mưa lũ, tầm nhìn hạn chế, khó phát huy được tác chiến cơ giới.

Huyện A Lưới nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, khí hậu nóng và ẩm hình thành hai mùa rõ rệt (mùa nắng, mùa mưa). Địa bàn A Lưới là nơi có mưa nhiều nhất so với các địa phương khác trong vùng, trong tỉnh. Lượng mưa trung bình hằng năm 3.550 mm, trong các tháng 9, 10, 11 có lượng mưa chiếm tới 70% tổng số lượng mưa cả năm. Nhiệt độ trung bình là 21,50c, mùa nắng, nhiệt độ trung bình nơi đây cao hơn, đỉnh điểm (nhưng ít gặp) đến 35-370c, nhưng lượng gió Lào không nhiều lắm, tạo nên không khí tương đối mát mẻ. Mùa mưa độ ẩm trung bình tương đối cao, từ 85% - 90%. Nhiệt độ thấp hơn, lúc thấp nhất có khi 10-120c. Nhìn chung A Lưới có khí hậu mát mẻ quanh năm, mùa nóng không nóng lắm, mùa lạnh không lạnh lắm, những đặc điểm về khí hậu, thời tiết nội vùng trên địa bàn A Lưới có nhiều thuận lợi nhưng cũng có những đặc điểm không thuận lợi, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống sinh hoạt của nhân dân.

Mạng lưới giao thông vận tải trên địa bàn huyện về mặt tổng thể tuy chất lượng chưa cao, nhưng tương đối đa dạng, có giá trị về kinh tế và quốc phòng. Quốc lộ 14 (còn gọi là đường Hồ Chí Minh) được xây dựng từ trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, một đoạn đường hành lang chiến lược 559, con đường ra tiền tuyến được bắt đầu từ cầu Đắc Krông. Được Nhà nước đầu tư xây dựng nâng cấp thành đường cấp 3 tiêu chuẩn miền núi, qua địa bàn A Lưới 106 km, hoàn thành năm 2003, đây là trục đường chính có giá trị quan trọng, nối giao thông với các tỉnh Khu V và Nam Bộ. Quốc lộ 49A từ cửa Thuận An, qua Huế đến Ngã ba Bốt Đỏ và qua Lào, chiều dài 78 km (con đường này do Mỹ-ngụy xây dựng từ Huế đến Hồng Hạ trong những năm 1955 – 1956, gọi là đường 12). Bộ đội ta xây dựng từ Bốt Đỏ về tới Hồng Hạ, nối với đường 12 đặt tên là đường 72. Trước đây là đường cấp 5 miền núi, đường qua vùng đồi núi quanh co, phức tạp có nhiều dốc lớn, dân cư sống thưa thớt, thành từng xóm nhỏ. Bên cạnh các tuyến đường quốc lộ trên, A Lưới còn có 4 trục đường ngang nối liền xuống đồng bằng, đó là đường 71 từ làng A Năm (nay là xã Hồng Vân) và làng Đụt (nay là xã Hồng Kim) qua dốc A Lung và dốc Tâllangchah (nay là dốc Chè) về Phong Điền. Đường 72 từ xã Phú Vinh qua Hồng Hạ, Hương Nguyên về Thành phố Huế. Đường 73, 74 từ xã Hương Lâm qua A Roàng, Hương Nguyên về Khe Tre huyện Nam Đông và huyện Phú Lộc, nền đường rộng 6 mét, mặt đường rộng 3,5 mét. Ngoài các tuyến đường trên, địa bàn A Lưới còn có hàng trăm con đường mòn liên bản, liên thôn, liên xã, giao thông đi lại giữa các bản làng, các xã và nối liền miền núi với đồng bằng, giữa miền xuôi với miền ngược vô cùng phong phú và đa dạng.

Trong những năm qua, với sự đầu tư của Nhà nước, địa phương và sự đóng góp của nhân dân huyện nhà, hệ thống giao thông đường bộ ở A Lưới không ngừng được phát triển. Nhiều tuyến đường được nhựa hóa, bê tông hóa v&agrav